वीरगंज, महिलाहरूको आर्थिक सशक्तिकरण, सुरक्षित बाल हेरचाह तथा समावेशी आर्थिक विकासलाई प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले वीरगंज महानगरपालिका–८ मा स्थापना गरिएको ‘बाल उद्यान तथा शिशु स्याहार केन्द्र’ शुक्रबार एक कार्यक्रमका बीच वडा कार्यालयलाई हस्तान्तरण गरिएको छ।
यो केन्द्र आईएलओ नेपालको ‘सशक्त महिला, समृद्ध नेपाल’ परियोजना, नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ, वीरगंज महानगरपालिका (वडा नं. ८), नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ मधेश प्रदेश, र वीरगंज उद्योग वाणिज्य संघ लगायतका सरोकारवाला संस्थाहरूको संयुक्त सहकार्यमा स्थापना गरिएको हो।
हस्तान्तरण कार्यक्रममा बोल्दै नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका उपाध्यक्ष तथा रोजगारदाता परिषद्का सभापति प्रवलजंग पाण्डेले यो केन्द्र महिलाको आर्थिक स्वतन्त्रता र रोजगारीमा सहभागिता बढाउने महत्त्वपूर्ण आधार बन्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।
“यो केन्द्र केवल एउटा भौतिक संरचना मात्र होइन, महिलाको आर्थिक स्वतन्त्रताको ढोका हो। यसले महिलाहरूलाई आफ्ना बालबालिकालाई सुरक्षित वातावरणमा राखेर रोजगारी, स्वरोजगारी र उद्यमशीलतामा सक्रिय हुन सहज वातावरण सिर्जना गर्नेछ।” — प्रवलजंग पाण्डे, उपाध्यक्ष, FNCCI
उपाध्यक्ष पाण्डेले नेपालमा महिलाहरूसँग पर्याप्त सीप, क्षमता र काम गर्ने इच्छा हुँदाहुँदै पनि बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक र घरायसी जिम्मेवारीका कारण उनीहरूको आर्थिक सहभागिता सीमित भएको उल्लेख गर्नुभयो। अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन (ILO) को अध्ययनले पनि बेतलबी हेरचाह कार्यको असमान भारलाई महिलाको आर्थिक सहभागिताको प्रमुख अवरोधका रूपमा औंल्याएको उहाँले बताउनुभयो।
महिलाको श्रम सहभागिता बढ्दा उत्पादकत्व वृद्धि हुने, पारिवारिक आम्दानी बढ्ने र बालबालिकाको शिक्षामा सकारात्मक असर पर्ने विश्व बैंक लगायतका अध्ययनहरूले देखाएका छन्। स्थानीय सरकार, निजी क्षेत्र र विकास साझेदारबीचको यो सहकार्यलाई सार्वजनिक–निजी साझेदारी (PPP) को उत्कृष्ट उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गर्दै पाण्डेले महिला रोजगारी र नेतृत्व विकासका लागि यस्ता पहलहरूलाई थप विस्तार गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।
कार्यक्रममा अन्य वक्ताहरूले पनि यस कार्यको सराहना गरे:
- हरि गौतम (अध्यक्ष, वीरगंज उद्योग वाणिज्य संघ): निजी क्षेत्र सधैं सरकारसँग हातेमालो गरेर अघि बढ्न तयार रहेको बताउँदै स्थानीय सरकारसँग पहिलो पटक महिला र बालबालिका मैत्री कार्यक्रममा साझेदारी गर्न पाउनु सकारात्मक भएको धारणा राख्नुभयो।
- रामनरेश यादव (पर्सा अध्यक्ष, जनता समाजवादी पार्टी): बालबालिकाहरूका लागि यस्तो स्याहार केन्द्र अत्यन्त आवश्यक रहेको उल्लेख गर्नुभयो।
- महेन्द्र साहनी (मधेश प्रदेश संयोजक, ILO): श्रम बजारमा महिलाको सहभागिता न्यून रहेको र करिब ४० प्रतिशत महिलाहरू पारिवारिक तथा सामाजिक जिम्मेवारीका कारण श्रम बजारमा आउन नसकेको तथ्यांक प्रस्तुत गर्दै स्थानीय सरकार र निजी क्षेत्रको सहकार्यमा यो कार्यक्रम ल्याइएको प्रष्ट पार्नुभयो।
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका सहायक निर्देशक हरि पौडेलका अनुसार, वीरगंज नेपालको प्रमुख औद्योगिक तथा व्यापारिक केन्द्र हो। यहाँको घना बस्ती, तीव्र व्यापारिक गतिविधि र कार्यरत महिलाहरूको उल्लेखनीय उपस्थितिलाई आधार मानेर नै केन्द्र सञ्चालनका लागि वीरगंज महानगरपालिका–८ लाई छनोट गरिएको हो।
- औपचारिक तथा अनौपचारिक क्षेत्रमा कार्यरत महिलाहरू
- दैनिक ज्यालादारी गर्ने महिला श्रमिकहरू
- साना व्यवसायी तथा स्वरोजगार महिलाहरू
- रोजगारीको खोजीमा रहेका महिलाहरू
यस केन्द्रको स्थापनासँगै कार्यरत महिलाहरू ढुक्क भएर आफ्नो काममा लाग्न सक्नेछन् भने उनीहरूका बालबालिकाले सुरक्षित, स्वस्थ, सिकाइमैत्री र स्नेहमयी वातावरणमा गुणस्तरीय हेरचाह सेवा प्राप्त गर्ने विश्वास लिइएको छ।
