- विनोद दाहाल
काठमाडौं । धार्मिक मानिस र अरू सामान्य मानिसमा के फरक हुन्छ ? मानिस जहाँ पनि मुख्यतः भौतिक आवश्यकता पुर्तिका लागि कार्यहरू गर्दछन् ।
मानिस प्रकृतिसँग जोडिएर यस्ता कार्यहरू गर्दछन् जसमा श्रमको मुख्य भूमिका हुन्छ । श्रम र चेतनाको सन्तुलन मिलाएर मानिसले आफ्ना आवश्यकताहरू पूरा गर्ने गर्दछन् । यही क्रममा मानिसले अनेकौं अनुभवहरू र ज्ञान प्राप्त गरे ।
प्रकृति, जीवनजगत र मानव चेतनाकै अनेकौं रहस्यहरू बुझ्ने कोसिस गरे जसले गर्दा मानिसका समस्याहरूका समाधानमा महत्वपूर्ण योगदान गर्यो । यसो गर्दा शोषण गरेर अस्तित्वमा रहेका वर्गहरूलाई समस्या आयो ।
मालिक, ठालू, सामन्ती, साहुमहाजनहरू शक्तिशाली हुँदाहुँदै पनि असत्य, शोषक, अत्याचारी, अन्यायी र समस्याग्रस्त वर्गमा परिणत भए । मानिसको उनीहरूसँग संघर्ष हुने स्थिति आयो । यही संघर्षका क्रममा शोषक वर्गले धर्मको हतियार प्रयोग गरेर मानिसलाई अन्धविश्वासको भुमरिमा पारिदिए र संघर्षमा बिजयी भएको घोषणा गरेका छन् । यद्यपि यो संघर्ष अझै जारि छ ।
राज्यहरूले धर्मनिरपेक्षताको हतियार प्रयोग गरेर शोषक वर्गलाई घायल बनाईदिएका छन् र विभिन्न देशमा यो क्रम चलिरहेको छ ।
मानिसको व्यवहारमा धर्म जोड्नु मुर्खता हुन्छ । धर्म भ्रमको जाल हो र यसले अन्धविश्वास फैलाएर मानिसको सोच्ने अङ्गनै भत्काईदिन्छ अर्थात यसले बौद्धिक अपाङ्गता बनाईदिने गर्दछ । मानिसका लागि धर्म घातक कुरा हो ।
धर्म त ईश्वरीय शक्तिमा विश्वास गरेर उक्त शक्तिको दया माया, शक्ति, सम्पत्ति आदिको प्राप्तिको आशक्तिले गरिने प्रार्थना, पुजाआरधना, तपस्या, उपासना, पुकार जस्ता क्रियाकलाप हुन् ।
पुर्वजन्म र पुनरजन्मको भयबाट छुटकारा पाउनकोलागि गरिने क्रियाकलाप हुन् । सेवा, परोपराकार, अधिकार आदिका लागि गरिने कार्य धर्मसँग जोडिएको विषय नै हैन ।
जीवन अन्य प्राणी जातीमा हुने गुण हो । करोडौं वर्षसम्म जीवनले ईश्वरीय शक्तिको आवश्यकता परेन । मानिसलाई पनि त्यसको आवश्यकता परेको थिएन र छैन पनि । समाज विकासको क्रममा, मानिसको चेतनाको विकासको क्रममा मालिक, ठालू, शोषकी, सामन्ती, र अहिले पुँजीपतिलाई आवश्यकता भएर धर्महरूको जन्म र प्रचारप्रसार गरिरहेका छन् ।
धार्मिक रोगले संक्रमणमा परिरहेकाहरूले पनि यसमा प्रश्रय दिईरहेका छन् । चेतनशील मानिसहरूले मानव समाजमा फैलाईएको यो संक्रमण विरुद्धको संघर्ष जारिराखेका छन् । धर्म अफिम हो भन्ने मान्यता स्थापित हुँदै गएको छ ।
मानव जीवन प्रकृति अनुकुल बनाउँदै मानिसले अन्य प्राणीहरू भन्दा फरक बनाएका छन् । प्रकृतिक मानव भन्दा आधुनिक मानव फरक छन् ।
आधुनिक मानव आफैंले विकास गरेको सभ्याता र संस्कृतियुक्त मानव हुन् । मानव जीवन प्रकृति, धर्म र शोषक बर्गका अवरोधहरू पार गर्दै अघि बढिरहेको छ ।
अहिले मानिस पृथ्वीका अन्य जीव वा प्रणी भन्दा फरक अवस्थामा बाँचिरहेका छन् ।
