चैत २५, काठमाडाैं । संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच जारी भीषण सैन्य टकराव दुई हप्ताका लागि मत्थर हुने भएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि गर्ने भनिएका थप सैन्य आक्रमणहरू तत्कालका लागि स्थगित गरिएको घोषणा गरेसँगै दुवै पक्ष १४ दिने युद्धविराममा सहमत भएका हुन् ।
पाकिस्तानको उच्चस्तरीय कुटनीतिक मध्यस्थता र इरानले पठाएको ‘१० बुँदे शान्ति प्रस्ताव’ पछि यो नयाँ विकासक्रम विकसित भएको हो । पछिल्लो ४० दिनदेखि अमेरिका र इजरायलले इरानी सैन्य अखडा एवं रणनीतिक पूर्वाधारहरूमा निरन्तर हवाई आक्रमण गर्दै आएका थिए ।
तनाव कम गर्ने मुख्य सर्तहरू
अमेरिकी राष्ट्रपतिले यो युद्धविराम पूर्णतः सर्तसहितको भएको स्पष्ट पार्नुभएको छ । ह्वाइट हाउसबाट जारी सन्देशअनुसार इरानले विश्वको प्रमुख व्यापारिक जलमार्ग ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ तत्काल र बिना अवरोध खुला गर्नुपर्नेछ । फेब्रुअरीदेखि जारी अवरोधका कारण विश्वभर तेलको आपूर्तिमा गम्भीर संकट पैदा भएको थियो ।
इरानले युद्धको स्थायी अन्त्य र आफूमाथिको आर्थिक प्रतिबन्ध फुकुवालाई मुख्य माग बनाएको छ । ट्रम्पले इरानको पछिल्लो प्रस्तावलाई “वार्ताका लागि उपयुक्त प्रस्थान विन्दु” भन्दै सकारात्मक संकेत दिनुभएको छ ।
मध्यस्थतामा पाकिस्तानको भूमिका
यस युद्धविरामलाई सफल पार्न पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफ र सैन्य प्रमुख असिम मुनिरले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन् । दुवै पक्षलाई युद्धको भयावह स्थितिबाट जोगाउन र कूटनीतिक संवादका लागि समय उपलब्ध गराउन पाकिस्तानले सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेको थियो ।
वार्ताको अर्को चरण
करिब दुई महिनादेखि क्षेत्रीय स्थिरता नै खलबलिने गरी चलेको यो द्वन्द्वलाई दीर्घकालीन रूपमा समाधान गर्न आगामी अप्रिल १० (शुक्रबार) का दिन पाकिस्तानको इस्लामावादमा निर्णायक वार्ता हुने तय भएको छ । सो वार्तामा अमेरिका, इरान र मध्यस्थकर्ता देशका उच्च अधिकारीहरूको सहभागिता रहनेछ ।
अहिलेका लागि युद्धविराम भए पनि दुवै देशका सेनाहरू ‘हाइ अलर्ट’ मा रहेका छन् । यदि दुई हप्ताभित्र ठोस सहमति नजुटेमा संघर्ष फेरि चर्कन सक्ने चिन्ता कायमै छ ।
