ललितपुर— सरकारी अस्पताल भन्नेबित्तिकै आँखाअगाडि झुल्कने दृश्य हो— बिहानैदेखि टिकट काट्न लागेको लामो ताँती, रिपोर्ट लिन घण्टौँको पर्खाइ र कागजी फाइल बोकेर यताउता दौडिरहेका बिरामीका आफन्त। तर, ललितपुरको लगनखेलस्थित पाटन अस्पतालले यो परिचयलाई सधैँका लागि बदल्ने साहस गरेको छ।
पाटन अस्पताल देशकै पहिलो यस्तो ‘मल्टी-स्पेशियालिटी’ अस्पताल बनेको छ, जसले आकस्मिक (ER), बहिरङ्ग (OPD) र भर्ना (IPD) सहितका सबै सेवालाई पूर्ण रूपमा डिजिटल बनाएको छ। अब बिरामीले बिल तिर्न वा एक्सरे रिपोर्ट लिन लाइनमा उभिनुपर्ने बाध्यता अन्त्य भएको छ।
के-के फेरियो पाटनमा?
अस्पतालले विगत १० वर्षको निरन्तर मेहनत र मेडिकल विज्ञहरूको प्रत्यक्ष संलग्नतामा एउटा यस्तो सफ्टवेयर तयार पारेको छ, जसले अस्पतालको प्रशासनदेखि उपचारसम्मका सबै प्रक्रियालाई एउटै सूत्रमा बाँधेको छ। यसका मुख्य आकर्षण यस्ता छन्:
- मोबाइलमै प्रेस्क्रिप्सन र रिपोर्ट: डाक्टरले जाँचेपछि बिरामीले सिधै आफ्नो अनलाइन खाता वा मोबाइल एपबाट प्रेस्क्रिप्सन र औषधि विवरण हेर्न पाउनेछन्। झोलामा कागजका फाइल बोकेर हिँड्नुपर्ने दिन अब सकिएका छन्।
- अनलाइन पैसा तिर्ने सुविधा: काउन्टरमा नगद बोकेर लाइन लाग्नुपर्ने झन्झट हटाउन क्यूआर (QR) कोड र कार्ड सिस्टम लागू गरिएको छ। अस्पताल प्रशासनका अनुसार, बिरामीले डाक्टरलाई भेट्नेबित्तिकै अनलाइनबाटै भुक्तानी गरेर सिधै औषधि लिन वा अन्य परीक्षण गर्न जान सक्नेछन्।
- घरैबाट एक्सरे र रिपोर्ट डाउनलोड: अब रेडियोलोजी विभाग धाउनुपर्दैन। बिरामीले आफ्नो डिजिटल पोर्टलबाटै एक्सरे, सिटी स्क्यान वा एमआरआईका तस्बिरहरू डाउनलोड गर्न सक्नेछन्। यो सुविधा नेपालका सरकारी अस्पतालमा एउटा ठूलो क्रान्ति मानिएको छ।
- सरकारी सेवाको ‘इन्टिग्रेशन’: यो सफ्टवेयरमा स्वास्थ्य बीमा, सामाजिक सुरक्षा कोष (SSF), विपन्न नागरिक उपचार र आन्तरिक राजस्व विभागको प्रणाली (API) पूर्ण रूपमा जोडिएको छ। यसले गर्दा सरकारी सुविधा लिन चाहने बिरामीले कुनै थप कागजी प्रक्रिया मिलाइरहनु पर्दैन।
ओपन-सोर्स: अरूका लागि पनि सित्तैमा
पाटन अस्पतालको यो सफलताको सबैभन्दा रोचक पाटो यसको प्रविधि हो। अस्पतालले प्रयोग गरिरहेको Dcode सफ्टवेयर ‘ओपन-सोर्स’ (Free and Open Source Software) हो। यसको अर्थ, यो सफ्टवेयर र यसको ‘सोर्स कोड’ जो-कोहीले पनि नि:शुल्क डाउनलोड गरेर चलाउन र आफ्नो आवश्यकता अनुसार परिवर्तन गर्न सक्छन्।
“यो केवल एउटा सफ्टवेयर मात्र होइन, यो पाटन अस्पतालको १० वर्षको अनुभव र कार्यशैलीको निचोड हो,” विकास टोलीका एक सदस्यले भने। “अरू सरकारी वा निजी अस्पतालले अब करोडौँ खर्च गरेर अनुसन्धान गरिरहनु पर्दैन। उनीहरूले सिधै हाम्रो यो मोडेल अपनाएर आफ्नो सेवालाई तत्कालै डिजिटल बनाउन सक्छन्।”
भविष्यको योजना: एआई र मोबाइल एप
दैनिक २ हजारभन्दा बढी ओपीडी र ६ सयभन्दा बढी भर्ना भएका बिरामीको चाप धान्न सक्ने गरी विकास गरिएको यो प्रणाली अब आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) तिर मोडिएको छ। अस्पतालले मेडिकल कार्यप्रवाहमा एआई मोडलहरू जोड्ने काम सुरु गरिसकेको छ, जसले रोगको निदान र तथ्याङ्कीय अनुसन्धानमा थप मद्दत पुर्याउनेछ।
अस्पतालले छिट्टै आफ्नै मोबाइल एप पनि सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ, जसले गर्दा बिरामीको औँलाकै भरमा स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध हुनेछ।
पाटन अस्पतालको यो ‘डिजिटल फड्को’ नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रका लागि एउटा बलियो कोशेढुङ्गा सावित भएको छ। प्रविधि र स्थानीय विशेषज्ञताको यो संगमले सरकारी अस्पतालहरू पनि प्रविधिमैत्री र चुस्त हुन सक्छन् भन्ने प्रमाणित गरिदिएको छ।
