स्वत्रन्त्र प्रेस लोकतन्त्रको मेरुदण्ड हो : मानव अधिकार आयोग

वैशाख २०, हरेक वर्ष मे ३ का दिन ‘विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवस’ मनाईंदै आएको छ । स्वत्रन्त्र प्रेस लोकतन्त्रको मेरुदण्ड हो भने मानव अधिकारको अभिन्न अङ्ग समेत हो । नेपालको संविधानको प्रस्तावनामा नै पूर्ण प्रेस स्वतन्त्रताको उल्लेख गरिएको छ । त्यस्तै, संविधानको धारा १७ मा विचार र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको हक, धारा १९ मा सञ्चारको हक र धारा २७ मा सूचनाको हकको व्यवस्था गरिएको छ ।
मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र, १९४८ को धारा १९ र नेपाल पक्ष राष्ट्र बनेको नागरिक तथा राजनीतिक अधिकारसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धि, १९६६ को धारा १९ समेतले विचार तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको उल्लेख गरेकोे छ । यी हकहरुको उपभोगको सुनिश्चितता गर्नु राज्यको दायित्व हुन्छ ।
यस वर्षको विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवसको नारा Shaping a future of Rights: Freedom of Expression as a driver for all other Human Rights रहेको छ । यस अर्थमा नागरिकका सम्पूर्ण मानव अधिकार प्राप्तिको लागि तथा सबै अधिकारहरुलाई चलायमान बनाउने अवयवको रुपमा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतालाई लिन सकिन्छ । राज्यको चौथो अंगको रुपमा रहेको प्रेस जगतले संविधान तथा कानूनले सुनिश्चित गरेका अधिकारहरुको प्रत्याभूति गर्न÷गराउन सरकारलाई खबरदारी गर्दै थप जिम्मेवार बनाउने कार्य गर्दै आइरहेको छ । नागरिकका समस्या र सवालहरु सरकार समक्ष पु¥याउने तथा जनसरोकारका विषयहरुमा नागरिकलाई सुसूचित गर्ने कार्य गर्दै आएकोमा सम्पूर्ण सञ्चारकर्मीएवम् प्रेस जगतप्रति हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्दछु ।
कुनै पनि बहानामा प्रेसमाथि अंकुश लगाउने कार्य गरिनु हुँदैन । प्रेस जगतले समेत निश्पक्ष, स्वतन्त्र र मर्यादित भई घृणायुक्त अभिव्यक्तिबाट पृथक रहेर कार्य गर्नुपर्दछ । स्वतन्त्र प्रेसका मूल्य मान्यतालाई आत्मसाथ गर्दैै नागरिकहरुलाई सुसूचित गराउने उपयुक्त वातावरण सरकारले तय गर्नैपर्दछ ।
लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थामा नागरिकहरुको सुसूचित हुन पाउने अधिकारको सुनिश्चितता गर्दै प्रेस स्वतन्त्रतालाई संविधानको मर्म बमोजिम रक्षा गर्न सबैजना क्रियाशील रहनुपर्दछ । विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवस, २०२३ का अवसरमा नेपाललगायत विश्वभर क्रियाशील सञ्चारकर्मी तथा समग्र सञ्चार जगत्प्रति हार्दिक शुभकामना व्यक्त गरिएको छ ।