काठमाडौं । जनैपूर्णिमा हिन्दु धर्मावलम्बीहरूको एक महत्त्वपूर्ण पर्व, श्रावण शुक्ल पूर्णिमाका दिन मनाइन्छ। यस दिनमा रक्षाबन्धन बाँध्ने, जनै फेर्ने र विशेषगरी क्वाँटी खाने प्रचलन छ। क्वाँटी ९ वा सोभन्दा बढी प्रकारका गेडागुडी मिलाएर बनाइने एक पौष्टिक परिकार हो। यसलाई वर्षभरिको थकान मेट्ने र शरीरमा नयाँ ऊर्जा भर्ने खानाको रूपमा लिइन्छ।
क्वाँटीको धार्मिक र सांस्कृतिक महत्त्व
जनैपूर्णिमाको दिनमा क्वाँटी खाँदा वर्षभरि खेतीपातीका कामले थाकेको शरीरलाई आराम मिल्छ र वर्षायामका रोगहरूबाट बच्न सकिन्छ भन्ने जनविश्वास छ। यो परिकारले शारीरिक र मानसिक दुवै स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने विश्वास गरिन्छ।
यो चाडको केही दिन अगाडि विभिन्न किसिमका गेडागुडीहरू ९जस्तैस् मास, भटमास, चना, मुगी, केराउ, सिमी, बोडी, बकुल्ला, र गहत० भिजाएर राखिन्छ। त्यसपछि, जनैपूर्णिमाको दिनमा त्यसलाई टुसा उमारेर पकाउने गरिन्छ। टुसा उमारिएको गेडागुडीलाई क्वाँटी भनिन्छ।
क्वाँटीका स्वास्थ्यसम्बन्धी फाइदाहरू
आयुर्वेद र आधुनिक चिकित्सा विज्ञान दुवैले क्वाँटीको पौष्टिक तत्त्व र स्वास्थ्य फाइदाको प्रशंसा गरेका छन्। क्वाँटीका केही मुख्य फाइदाहरूस्
उच्च पौष्टिक तत्त्वस् क्वाँटीमा प्रोटिन, फाइबर, भिटामिन, र खनिज पदार्थहरू प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ। यसले शरीरलाई आवश्यक ऊर्जा प्रदान गर्छ र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ।
पाचन प्रणालीमा सुधारस् टुसा उमारेको गेडागुडीमा फाइबरको मात्रा बढी हुन्छ। यसले पाचन क्रियालाई सहज बनाउँछ र कब्जियतको समस्या कम गर्न मद्दत गर्छ।
शक्ति र स्फूर्ति प्रदानस् वर्षायाममा शरीर कमजोर हुने सम्भावना हुन्छ। क्वाँटीको नियमित सेवनले शरीरलाई ऊर्जावान् र स्फूर्त बनाउँछ।
रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा वृद्धिस् क्वाँटीमा पाइने एन्टिअक्सिडेन्ट र अन्य पोषक तत्त्वले शरीरको रोगसँग लड्ने क्षमतालाई बढाउँछ।
मधुमेह नियन्त्रणस् यसमा भएको फाइबरले रगतमा चिनीको मात्रालाई नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ, जुन मधुमेहका बिरामीका लागि लाभदायक हुन्छ।
तौल व्यवस्थापनस् प्रोटिन र फाइबरले भरिपूर्ण भएकाले क्वाँटी खाँदा लामो समयसम्म भोक लाग्दैन, जसले तौल नियन्त्रण गर्न सहयोग गर्छ।
जनैपूर्णिमाको अवसरमा क्वाँटीको महत्त्व धार्मिक र सांस्कृतिक मात्र नभई स्वास्थ्यका दृष्टिले पनि निकै ठूलो छ। यसैले, वर्षैपिच्छे यो परम्परालाई निरन्तरता दिँदै आउनु हाम्रो लागि गर्वको कुरा हो।
