साउन ३२,भारतीय अभिनेता अक्षयकुमारले अभिनय गरेको शौचालय सम्बन्धी हिन्दी चलचित्र ‘ट्वाइलेट एक प्रेम कथा’ बारे हामी धेरै जानकार छौँ । यसको कथावस्तु र दिन खोजेको सन्देश विश्वव्यापी रुपमा रुचाइएको छ । यो चलचित्र केही एक व्यक्तिको वास्तविक जीवनको नाट्य रुपान्तरण हो भन्ने धेरै कम व्यक्तिलाई मात्रै थाहा छ । फिल्ममा देखाइएको पत्रको प्रेरणा अर्थात असली पात्र स्व. डा.विन्देश्वर पाठक हुन् । जसलाई सुलभ शौचालयको अभियन्ताको रुपमा विश्वभर चिनिन्छ । यिनै अभियान्तासँग न्युज एजेन्सी नेपालले काठमाडौं आएको मौका छोपी अन्तरसंवाद गरेको थियो । सुलभ शौचालयको अहिले विश्वभर एक अभियान, एक आन्दोलनको रुपमा चलिरहेको छ । मानव मलमुत्रको वैज्ञानिक एवं सुलव विसर्जनको उपाय विश्वभर फैलिएको छ । बढ्दो शहरीकरणसँगै यसको उचित विसर्जन हुन नसकेको साथै गर्न पनि धेरै धनराशी खर्च गर्नु परिरहेको छ ।
अहिले कम आय स्तर भएका घर परिवारले व्यवस्थित शौचालय बनाउन सकिरहेका छैनन्, जसले व्यवस्थापनमा चुनौति थपिरहेको छ । सन् १९७० को दशकको प्रारम्भमा भारतीय समाजसेवी डा. विन्देश्वर पाठकले शुरु गर्नुभएको सुलभ शौचालयको अभियान सरसफाईमा एक आन्दोलन नै छेडेका थिए । कथित तल्लो जातको महिलाहरुले गाउँका उपल्लो जातका परिवारको मलमुत्र बोक्ने र विसर्जन गर्ने कामको बिरोधबाट शुरु भएको सामाजिक विद्रोह अहिले सुलभ शौचालयको विश्वव्यापी अभियानमा परिणत भएको छ । स्वच्छता र सरसफाईको शिक्षाको लागि वकालत गर्दै हिँड्नुभएका स्व. डा.विन्द्येश्वर पाठकसँग न्युज एजेन्सी नेपालले काठमाडौंमा केही समय अघि विशेष संवाद गरेको थियो । डा. पाठकले सुलभ शौचालयको अभियानालई नेपालका स्थानीय सरकारहरुले अवलम्वन गरे सरसफाईको कमीको कारणले रोगी बिरामी हुने दरमा कमी आउने बताउनुभएको थियो । शौचालयको निर्माण वातावरणमैत्री र किफायती भएकाले अहिलेको शौचालयले उत्पादन गरिरहेको मिथेन ग्याँसको उत्सर्जनमा समेत कमी आउने बताउनुभएको थियो । मानव फोहोर व्यवथापनमा सुरक्षित तथ वैज्ञानिक विधि सुलभ शौचालयले विकास गरेकाले सरकारले अभियान नै चलाएर लागू गर्न सकिने उहाँको भनाइ थियो । प्रश्तुत छ न्युज एजेन्सी नेपाललाई काठमाडौंमा सुलभ शौचालयका अभियान्ता डा. विन्देश्वर पाठकसँग केही समय अघि गरिएको भिडियो वार्ताको सम्पादित अंश ।
Download link
https://we.tl/t-K2ydAOIB1u
नोटः पाठकको यही साउन ३० गते भारतले स्वतन्त्रता दिवस मनाइरहँदा आयोजित एक कार्यक्रममा हृदयघात भइ निधन भएको थियो । स्वतन्त्रता दिवसको दिन राष्ट्रिय झण्डा फहराएसँगै अचानक हृदयघात भइ लड्नुभएका उहाँलाई उपचारका क्रममा अस्पतालले दिउँसो १ बजेर ४२ मिनेट जाँदा मृत घोषित गरेको थियो । स्व. पाठकको ८० वर्षको उमेरमा निधन भएको हो । उहाँलाई भारत सरकारले पद्यभूषणबाट समेत सम्मान गरेको थियो । उनै सामाजिक अभियान्ता स्व. पाठकसँग केही समय पहिला नेपाल आएको मौका छोपी न्युज एजेन्सी नेपालले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश ।
